آموزشی

علوم دوم راهنمایی

کدام گیاه دارویی ر بدون تجویز پزشک مصرف کنیم؟

یک پژوهشگر با تاکید بر اینکه گیاهان دارویی باید بر اساس دستور پزشک مصرف شود، گفت : ...

تنها گیاهانی دارویی چون گل گاو زبان، میخک و کنجد را بدون مجوز پزشک مصرف کنید. 
"مسعود داودآبادی" با بیان این که این گیاهان، "اوتیسی" نام دارند که مصرف آنها بدون مجوز پزشک، مشکلی را ایجاد نمی کند، تصریح کرد: در صورتی که برخی گیاهان "غیر اوتیسی" به صورت نادرست یا به مقدار زیاد استفاده شود، معضلاتی به وجود می آورد. این پژوهشگر افزود: بیشتر این گونه های گیاهی، با ترکیب گیاهان دارویی دیگر و به میزان مشخصی مصرف می شود که در غیر این صورت، مشکلات جبران ناپذیری را به وجود خواهد آورد. 
مدیر عامل انجمن شهر خرم و آباد از جمله داروهای گیاهی غیر اوتیسی، "تاتوره، مامیران و عروسک پشت پرده" را نام برد. وی درباره گیاه "تاتوره" گفت: تمام اجزای این گیاه سمی است تا حدی که هیچ حیوانی از آن تغذیه نمی کند. سمی که این گیاه دارد به سرعت، ماهیچه های پشت چشم را منقبض کرده و منجر به کوری چشم و در صورت مصرف کمتر، سبب تار شدن دید می شود.

وی تصریح کرد: مصرف دارویی این گونه گیاهی، برای سینوزیت توصیه می شود و به صورت صنعتی در ترک اعتیاد موثر است. این پژوهشگر خاطر نشان کرد: این گونه گیاهی که نام دیگرش "علف شیطان" است به صورت ترکیبی با داروهای گیاهی دیگر مصرف می شود.

وی درباره گیاه غیراوتیسی "مامیران" نیز گفت: این گونه گیاهی، نوعی ریشه است که مواد سمی زیادی در آن نهفته است. این گونه گیاهی قبل از گل دهی جمع می شود و از لعاب و خاکستر آن در زمان سوزاندن استفاده می شود. این گیاه، مواد معدنی بالایی دارد و با مقدار کم به صورت ترکیبی، ضد تشنج، آرام کننده دردهای روده و مرهمی بر بیماری های مزمن پوستی است.

این پژوهشگر اظهار داشت:این گیاه از تیره خشخاش است و شیرابه زیادی دارد که در اثر تماس مستقیم با پوست و چشم، به آنها آسیب می رساند. به گفته وی، این گونه گیاهی با گشاد کردن عروق قلب، روی جریان خون تاثیر می گذارد و فشار خون را بالا می برد

+ نوشته شده در  ساعت 11:8  توسط الهه عبدالهی  | 

اطلاعات جمع آوری کنید صفحه ی 70

نقش کاربراتور در اتومبیل

کار کاربراتور ، مخلوط ساختن سوخت و هوا است . به طوری که آلودگی به حد اقل برسد.

اگر در اتومبیل نسبت مقدار هوایی که با سوخت مخلوط می شوند ، مناسب نباشد ، چه اتفاقی می افتد؟

احتراق به خوبی انجام نمی شود .و انرژی به هدر می رود و باعث آلودگی محیط زیست می شود.

نتیجه مقایسه مصرف سوخت چند اتومبیل مختلف ره به ازای یک صد کیلومتر حرکت در جاده در شرایط معمولی ؟

در نوع های مختلف اتومبیل ، یکسان نیست و امروزه بیش تر حدود ۵ تا ۸ لیتر در ۱۰۰ کیلو متر است.

 

+ نوشته شده در  ساعت 18:12  توسط الهه عبدالهی  | 

اطلاعات جمع آوری کنید صفحه ی 69

امروزه در یخچال ها از چه موادی استفاده می شود ؟

چون که گاز فریون، لایه ی اوزن را سوراخ می کند ، در سردخانه ها از گاز سولفور یا آمونیاک استفاده می شود.یا به جای کلر، از هیدروژن ، فلوئور،کربن (اچ - اف - سی ) را می سازند.

روش های جلوگیری از نفوز گرما به داخل یخچال :

در دور آن ، لایه ای از لاستیک دارای آننربا قرار داده اند که درز بین در و بدنه را می پوشاند.بین دیواره و سطح داخلی یخچال ، پشم شیشه و یا عایق گرمایی دیگری قرار می دهند.

روش های گرم سازی و سرد سازی انسان در هزاران سال پیش

برای گرم سازی از آتش و نور خورشید استفاده می کرده است و برای سردسازی از پوشش های مرطوب گیاهی در خانه سازی استفاده می شد . در شهر های کویری مانند یزد از بادگیر و آب انبار برای خنک شدن استفاده می کرده اند.

 

+ نوشته شده در  ساعت 18:4  توسط الهه عبدالهی  | 

بمب اتمی چگونه منفجر می شود؟

در بخشی از کپسولی که بمب تویش است لوله‌ای که «لوله توپی» نامگذاری شده وجود دارد. از این لوله اولین نوترونها بیرون می‌آیند. در بر خورد این نوترونها به هسته ها چنانکه پیشتر رفت شکافت هسته‌ای و سه عدد نوترون و مقدار متنابهی انرژی خارج می‌شود. این را رآکسیون هسته‌ای نیز می‌گویند. این رآکسیون ها در داخل بمب در مدت تقریبا یک میلیونیم ثانیه رخ می‌دهند. دلیلش روشن است. اگر فرض کنید که در درون حوض آبی جلبکی روئیده باشد و با فرض اینکه یک ماه طول بکشد که حوض پر شود و هر روز این جلبک ها دو برابر خودشان را تولید کنند.

یک روز پیش از اینکه حوض پر شود، یعنی روز 29
ام تنها نصف حوض پر است. فردای آن روز یعنی روز 30 ام تمامی‌حوض پر می‌شود. این عمل در رآکسیونهای هسته‌ای نیز صادق است. نوترون اول سه نوترون و سه نوترون جدید 9 نوترون و سپس 27 و 81 و ... و سرعت این عمل آنقدر زیاد است که انفجار اجتناب ناپذیر می‌شود. دما از 27 درجهٔ هوای هیروشیما به 100 درجه و سپس 1000، 5000، 6000 (دمای سطح خورشید) و بالاخره به چندین میلیون درجه می‌رسد که گرمائی معادل گرمای درون خورشید است.

این انرژی گرمائی بایستی هر چه زودتر خارج شود که در ابتدا به صورت اشعهٔ
X
و پس از یک لحظه آرامش تبدیل به کوهی از آتش و گرما می‌شود. این حالتی است که ما تازه قادر به مشاهدهٔ انفجار می‌شویم. نیم ثانیه بعد دما به بالاترین حد خود میرسد که سه ثانیه پس از آن خاموش می‌شود. این حرارت باعث حرکت سریع هوا شده و یک خلاء تقریبا مطلق در مرکز انفجار بوجود میآورد.

بازگشت مجدد هوا آنقدر سریع است که از هر توفانی قوی تر است و باعث ویرانی تمامی‌بنا ها، جاده ها، اتوموبیلها، پارکها و بویژه نابودی آدمیان می‌شود. در رآکتورهای هسته‌ای این راکسیونها را مهار می‌کنند. بطوری که با فرو کردن صفحه هایی که بتواند نوترونها را جذب کند (مثلا کادمیم
) در داخل محلول اورانیم و آب قرار می‌دهند تا اینکه انرژی به سرعت آزاد نشود و انفجار صورت نگیرد. در حقیقت رآکتور را کنترل می‌کنند. ولی انرژی آزاد شدهٔ لازم آب موجود در رآکتور را به جوش می‌آورد و بخار حاصل از آن از طریق لوله‌ای به توربین منتقل می‌شود و باعث چرخش توربین شده و الکتریسیته تولید می‌شود. بخار موجود در این پروسه و همچنین با عبور لوله‌های سرد از درون آن سرد شده و مجددا وارد رآکتور می‌شود
.
+ نوشته شده در  ساعت 21:59  توسط الهه عبدالهی  | 

گزارش زمین‌لرزه 26 دسامبر 2004 میلادی خارج از ساحل سوماترا، اندونزی

آرش اسلامی
پژوهشکده زلزله شناسی،پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله
 

1- مقدمه

به گزارش سازمان زمین شناسی آمریکا (USGS) در ساعت00 و 58 دقیقه و80/49 ثانیه ( به وقت جهانی) برابر با ساعت 4 و 28 دقیقه و 80/49 ثانیه ( به وقت ایران) زمین‌لرزه ای به بزرگای گشتاوری 9= Mwدر 255 کیلومتری جنوب، جنوب خاوری بانداآچه ایالت سوماترای اندونزی به وقوع پیوست. این زمین‌لرزه پنجمین زمین‌لرزه بزرگ جهان از سال 1900 میلادی تاکنون و بزرگترین زمین‌لرزه از سال 1964 میلادی(زمین‌لرزه آلاسکا) می باشد ( جدول 1). مختصات رو مرکز این زمین‌لرزه 24/3 درجه عرض شمالی و 82/95 درجه طول خاوری می باشد. عمق این زمین‌لرزه حدود 10 کیلومتر گزارش شده است. در اثر این زمین‌لرزه امواج سهمگین ( سونامی) در 8 کشور جنوب و جنوب خاوری آسیا بیش از 160 هزار نفر ( تا زمان تهیه این گزارش) را کشت و خسارات فراوانی به سواحل این کشورها واردآورد. تاکنون بیش از 130 پسلرزه به بزرگای 5/7-4/4=M در منطقه روی داده است ( شکل 1و2).
 

شکل (1): مرکز سطحی زمین‌لرزه 26/12/2004 خارج از سواحل سوماترا اندونزی و پسلرزه‌های آن
(برگرفته از سایت اینترنتی www.iris.washington.edu).

شکل(2):پسلرزه‌های زمین‌لرزه سوماترای شمالی اندونزی
(برگرفته از سایت اینترنتیhttp://asc-india.org/sumatera.gif).

جدول (1): لیست زمین‌لرزه‌های بزرگ جهان از سال 1900 میلادی تاکنون
( برگرفته از سایت اینترنتیwwwneic.cr.usgs.gov).

Location

Date

Magnitude

Coordinates

Chile

1960  05  22

9.5

38.24S  -  73.05W 

Prince William Sound Alaska

1964  03  28

9.2

 61.02N - 147.65W

Andreanof Islands, Alaska

1957  03  09

9.1

 51.56N - 175.39W

Kamchatka

1952  11  04

9.0

52.76N - 160.06E

Off the Coast of Ecuador

1906  01  31

8.8

1.0N – 81.5W

Rat Islands, Alaska

1965  02  04

8.7

51.21N- 178.50E

Assam- Tibet

1950  08  15

8.6

28.5N – 96.5E

Kamchatka

1923  02  03

8.5

54.0N – 161.0E

Banda Sea, Indonesia

1938  02  01

8.5

5.05S-131.62E

Kuril Islands

1963  10  13

8.5

44.9N – 149.6E

2- سونامی

هنگامی که یک زمین‌لرزه در زیر دریا واقع می شود، بخشی از کف دریا بالا و پایین می رود. آب در پاسخ به حرکت سنگ به شکل موج جابجا می شود. موجهای دریایی تولید شده توسط زمین‌لرزه بیشتر موجهای جزرومدی نامیده شده اند، اما آنها هیچ گاه با فرآیند جزرومد بوجود نمی ایند.  بنابراین  زمین  شناسان  آنها  را  با  واژه  ژاپنی سونامی می نامند، تامپسون و ترک( 1999).
بیشتر سونامی از جابجایی عمودی در طول گسلی که در کف اقیانوس قرار دارد یا از زمین لغزه زیر آبی که توسط زمین‌لرزه تحریک شده حاصل می شود.
در دریاهای باز یک سونامی آنقدر مسطح است که بسختی نمایان می شود. به طور نوعی تاج موج آن ممکن است تنها 1 تا 3 متر ارتفاع داشته و تاجهای متوالی بیش از 100 تا 150 کیلومتر از هم فاصله داشته باشند. این در حالی است که یک سونامی ممکن است با سرعت 750 کیلومتر درساعت سایر کند. هنگامی که موج به آبهای کم عمق نزدیک ساحل نزدیک شد، پایه موج به ته کشیده می شود و آب به طرف بالا کومه شده ارتفاع موج افزایش می یابد. سپس دیواره در حال بالا آمدن آب به داخل خشکی جریان پیدا می کند. یک سونامی می تواند خشکی را برای 5 تا 10 دقیقه با سیلاب بپوشاند( برگرفته از کتاب در دست انتشار سایره زمین وزمین‌لرزه، ع.ا. اسلامی).
 

شکل (2): طرحی از یک سونامی(Tsunami) .

     سونامی از ترکیب دو واژه ژاپنی (harbor= tsu) بندر و (nami=waves)موجها تشکیل شده است بنابراین به گویش ژاپنی موج بندر معنی می دهد. این پدیده در دریاهای آزاد یعنی اقیانوسها شکل می گیرد.علت تشکیل آن پائین و بالا رفتن کف اقیانوسها و تشکیل ستونی از آب بسمت بالا می باشد ، که ممکن است در نتیجه هر منشائی از جمله زمین‌لرزه‌های با سازوکار کانونی شیب لغز باشد. پیشتر این پدیده را (tidal waves) یعنی موجهای جزرومدی می گفتند درحالیکه فهمیده شدکه چنین نیست. سی چس ودریا لرزه (seaquake)ناشی از عبور موج زمین‌لرزه در آب است ، پدیده سونامی تنها در دریاهای آزاد و وسیع شکل می گیرد ونخست در عمق زیاد بطور مثال 5500متری اقیانوس در نتیجه یک زمین‌لرزه شیب لغز موجهائی با سرعت 835 کیلومتر بر ساعت(همانند سرعت جت) و با ارتفاع کم نسبت به سطح آب شکل می گیرد و در این مثال در موقعیت عمق 900 متر سرعتش به 340 کیلومتردر ساعت تنزل میکند و در عمق 20 متری به 50 کیلومتردرساعت میرسد. بنابراین ابتدا موجهای با ارتفاع کم وطول موج زیاد شکل می گیرد و سپس بسوی ساحل، ارتفاع موج افزایش یافته و از طول موج آن کم می شود موجهای برخاسته با حجم و انرژی بسیار عظیمی از آب با سرعتی در حدود 50 کیلومتر در ساعت به بندرها و سواحل برخورد می کند. متاسفانه،برخی از اساتید چنین پدیده ای را به دریاهای بسته و حتی رودخانه‌ها،نسبت داده اند که آنرا اشتباه در بیان واژه بایدبگذاریم. در گزارشهای زمین‌لرزهای از ایران همانند زمین‌لرزه 1008 میلادی سایراف ، 1890 تاش-شاهرود میلادی و 1945 میلادی مکران که مربوط به سواحل خلیج فارس،دریای خزر و دریای عمان می باشد گزارشهای از پدید آمدن موجهائی در سطح دریا داده شده است که می توان آنها را به دریا لرزه نسبت داد.

3-سی چس:

آثار زمین‌لرزه‌های بزرگ ، احتمال دارد هزاران کیلومتر دورتر از محل بروزشان احساس شوند. جنبش زمین ممکن است تولید سی چس نماید ، که فرایندی لرزشی با صدای موزون آب ، یا لجن است. این فرایند در سطح آبهای ساکن مانند استخرها ، برکه‌ها ، دریاچه‌ها ،مخزن سدها و حوضه‌های بسته مانند خلیج مکزیک آشکار می شود. برای مثال زمین‌لرزه 1964 میلادی آلاسکا موجهائی با ارتفاع 2 متر در ساحل تکزاس ایجاد نمود که یک قایق را درهم کوبید ،در حالیکه در دو محل یعنی تکزاس و لوئی زیانا ،موجهای بسیار کوچکی در استخرهای شنا مشاهده شده بود. سی چس بطور موردی وقتی که در مخزن های لایروبی نشده سدهای خاکی رخ دهد می تواند خطرناک باشد. این موجها با ضربه زدن بر روی دیواره‌های مخزن سد و ضعیف نمودن بنیه آنها ، بدینوسیله زندگی ساکنین پائین دست سد را به خطر می اندازند( برگرفته از کتاب در دست انتشار سایره زمین وزمین‌لرزه، ع.ا. اسلامی).

 

شکل (3): این نقشه زمان سایر سونامی را از محل تولید آن که هونولولو هاوائی در داخل اقیانوس کبیر بوده نشان می دهد
 (برگرفته از NOAA).

متاسفانه دانش بشری تنها برای حوضه اقیانوس کبیر دستگاههای هشدار دهنده تاسیس نموده است و این یکی از کم توجهی هائی است که حوضه اقیانوس هند را زیر پوشش دستگاههای اخطار دهنده قرار نداده است. سونامیهای واقع شده در جهان تاکنون در جدول(2) آمده است.

تلفات

حداکثر ارتفاع موج
(m)

بزرگای زمین لرزه

محل

تاریخ

-

-

-

جزیره کرت یونان

B.C.1550

70000

10-5

8.7

لیسبون پرتغال

1/10/1755

-

چندین متر

-

سانتا باربارا کالیفرنیا

21/12/1812

-

5

8.0

شیلی

07/11/1837

-

کمتر از 5

8.4

کامچاتکا روسیه

17/05/1841

-

کمتر از 3

 

جزایر هاوائی آمریکا

02/04/1868

-

بیشتر از10

9.5

پرو-شیلی

13/08/1868

-

6-2

8.5

پرو-شیلی

10/05/1877

30000

-

-

اندونزی

27/08/1883

26000

24

7.6

هنشو ژاپن

15/06/1896

-

در حدود 5

8.5

کامچاتکا روسیه

03/02/1923

3000

بیشتر از20

8.9

هنشو ژاپن

02/05/1933

164

10

7.4

جزایر الوتین اقیانوس آرام

01/04/1946

-

کمتر از 5

8.5

کامچاتکا روسیه

04/11/1952

-

کمتر از 5

8.6

جزایر الوتین اقیانوس آرام

09/03/1957

-

بیشتر از10

8.5

شیلی

23/05/1960

119

6

8.5

آلاسکا

28/03/1964

-

در حدود 4

7.2

جزایر هاوائی آمریکا

29/11/1975

104

14

7.8

هنشو ژاپن

26/05/1983

170

10

7.4

نیکاراگوئه

02/09/1992

بیش از1000

26

7.5

جزیره فلورس اندونزی

12/12/1992

239

31

7.7

هوکایدو ژاپن

12/07/1993

238

14

7.8

خاور جاوه اندونزی

02/06/1994

49

7

7.1

جزیره میندورو اندونزی

14/11/1994

1

11

8.0

جالیسکو مکزیک

09/10/1995

9

3.4

7.9

جزیره سولاوزی اندونزی

01/01/1996

861

7.7

8.2

ایریان جایا اندونزی

17/02/1996

12

5

7.5

ساحل شمال پرو

21/02/1996

بیش از2200

15

7.1

گینه نو

17/06/1998

50

5

8.4

نزدیک ساحل پرو

23/06/2001

تاکنون بیش از 160000

گزارشها بین 10-40

9.0

نزدیک ساحل سوماترای شمالی اندونزی

26/12/2004

 

شکل(5):ساحل سری لانکا قبل از سونامی
( برگرفته از سایت اینترنتیhttp://digitalglobe.com)

شکل(6):ساحل سری لانکا هنگام ورود سونامی
( برگرفته از سایت اینترنتیhttp://digitalglobe.com)

شکل(7):ساحل سوماترای شمالی قبل و بعد از سونامی
( برگرفته از سایت اینترنتیhttp://news.yahoo.com).

شکل(8):تصاویری از خرابیهای سونامی
( برگرفته از سایت اینترنتیhttp://news.yahoo.com).

4- لرزه زمین ساخت منطقه

این زمین‌لرزه کم عمق نوع تراستی ، خارج از ساحل غربی شمال سوماترا در فصل مشترک بین صفحه‌های تکتونیکی هند و برمه واقع شد. در این منطقه صفحه برمه تحت استرین عظیم صفحه‌های همگرای هند و استرالیا به سوی غرب و صفحه‌های سوندا و اوراسیا به سوی شرق قرار گرفته است. خارج از ساحل غربی شمال سوماترا ، صفحه هند در جهت شمال شرقی با آهنگی در حدود 5 سانتیمتر در سال نسبت به صفحه برمه در حال حرکت است. محل های ابتدائی پسلرزه‌های که در دنبال این زمین‌لرزه واقع شده نشان می دهد که بطور تقریبی 1000 کیلومتر از مرز صفحه در نتیجه زمین‌لرزه لغزیده است. پسلرزه‌ها بیشتر در طول مرز صفحه ای کم ژرفا بین سوماترای شمالی( تقریباً سه درجه عرض شمالی) تا نزدیک جزیره آندامان ( در حدود 14 درجه عرض شمالی) واقع شده است.

شکل (9): سازوکار کانونی زمین‌لرزه 26/12/2004 خارج از ساحل سوماترا اندونزی
 ( برگرفته ازسایت اینترنتی www.emsc-csem.org ).

شکل (10): سازوکار کانونی زمین‌لرزه‌های گذشته منطقه سوماترا اندونزی
( برگرفته ازسایت اینترنتی www.emsc-csem.org).

+ نوشته شده در  ساعت 16:20  توسط الهه عبدالهی  | 

تصاویری از سونامی

لحظه ی وقوع سونامی

سونامی در قرن ۲۱

 

 

+ نوشته شده در  ساعت 16:14  توسط الهه عبدالهی  | 

سونامی

سونامی، آبلرزه یا غریاله [۱] یکی از پدیده‌های جغرافیایی است. غریاله به لرزش شدید آب دریا گفته می‌شود که در پی زمین‌لرزه‌های زیر دریا پدید می‌آید. آبی که به لرزه در آمده به شکل موج‌های عظیم به کرانه‌ها رسیده و ویرانی به بار می‌آورد. غریاله واژهٔ فارسی بومی برای این پدیده در استان بوشهر است و پدیدهٔ غریاله در کرانه‌های خلیج فارس نیز دارای پیشینه است. غریاله‌ها معمولاً پس از یک زمین‌لرزه بزرگ (با حرکت رو به بالا)، فعالیت آتشفشانی زمین‌لغزه و یا برخورد شهابسنگ‌ها پدید می‌آیند. بسیاری از غریاله‌ها در کرانه‌های ژاپن رخ می‌دهند و از اینرو واژه ژاپنی مربوط به این پدیده یعنی (津波 تسونامی) به زبان انگلیسی و از آن راه به بسیاری زبان‌های دیگر نیز راه یافته است.

پس از غریاله‌ها معمولاً گسل‌های بزرگی در بستر دریاها پدید می‌آیند. سرعت موج‌های آبلرزه‌ای گاه به بیش از ۸۰۰ کیلومتر در ساعت می‌رسد. غریالهٔ سال ۱۷۸۸ لیسبون (پرتغال) با موج‌هایی به بلندی حدود ۱۸ متر به شهر هجوم برد و ساکنان آن شهر را در کام خویش به هلاکت رساند. یکی از بزرگ‌ترین غریاله‌ها که در سال ۲۰۰۴ میلادی در نزدیکی سوماترای اندونزی روی داد باعث ویرانی عظیم و کشته شدن پیرامون ۱۰۰ هزار تن در جنوب آسیا شد.

در کتاب‌های‌ تاریخ‌ آمده‌ که‌ بندر بزرگ‌ و پهناور سیراف‌ در جنوب ایران تا سده چهارم‌ هجری‌ و عصر دیلمیان‌ بندری‌ آباد و پر رونق‌ بوده‌ و ناگهان‌ بر اثر زلزله‌ای‌ قسمت‌ بزرگی‌ از شهر به‌ زیر آب‌ رفته‌ که‌ آثار آن‌ هنوز هم‌ مورد توجه‌ باستان‌ شناسان‌ ایرانی‌ وخارجی‌ است‌. آیا غریاله‌ سیراف‌ را ویران‌ کرد و به‌ زیر آب‌ برد پاسخ‌ این‌ سؤال‌ را باید در پژوهش های آینده‌ یافت‌.

پس از غریاله‌ها معمولاً گسل‌های بزرگی در بستر دریاها پدید می‌آیند. سرعت موج‌های آبلرزه‌ای گاه به بیش از ۸۰۰ کیلومتر در ساعت می‌رسد. غریالهٔ سال ۱۷۸۸ لیسبون (پرتغال) با موج‌هایی به بلندی حدود ۱۸ متر به شهر هجوم برد و ساکنان آن شهر را در کام خویش به هلاکت رساند. یکی از بزرگ‌ترین غریاله‌ها که در سال ۲۰۰۴ میلادی در نزدیکی سوماترای اندونزی روی داد باعث ویرانی عظیم و کشته شدن پیرامون ۱۰۰ هزار تن در جنوب آسیا شد.

چگونگی پخش موج آبلرزه

كلمه سونامي (tsunami) از كلمات ژاپني tsu (بندر) و nami (امواج) تشكيل شده است. سونامي موج يا رشته‌اي از امواج است كه در اقيانوس به دنبال زلزله هاي دريايي بوجود مي‌آيد.
اين امواج ممكن است صدها كيلومتر پهنا داشته باشد و هنگام رسيدن به ساحل به ارتفاع آن به 10.5 برسد.اين "ديوارهاي آب" با سرعتي تندتر از يك هواپيماي جت پهنه اقيانوس را مي‌پبمايند،به ساحل كوبيده مي‌شوند و تخريب وسيعي را باعث مي‌شوند.
براي درك سونامي بايد ساختمان موج را شناخت. امواج معمولي ما در كنار ساحل دريا يا در حوضچه‌هاي آب مي‌بينيم، از يك ستيغ(بالاترين نقطه موج) (crest)و يك ناوه (پايين‌‌ترين نقطه موج)(trough)تشكيل مي‌شوند.
امواج را به دو طريق اندازه مي‌گيرند:
*ارتفاع موج (wave heigth):فاصله بين ستيغ و ناوه.
*طول موج(wave length): فاصله افقي بين ستيغ دو موج متوالي.
بسامد يا فركانس امواج بر حسب زماني كف طول مي‌كشد تا دو موج متوالي از يك نقطه بگذرند – كه به آن دوره موج مي‌گويند- اندازه‌گيري مي‌شود.
هم سونامي‌ها و هم امواج معمولي داراي اين بخش‌ها هستند و به طريق مشابهي اندازه‌گيري مي‌شوند. اما تفاوت‌هاي زيادي ميان آن دو از لحاظ اندازه، سرعت، و منشا وجود دارد: 

خصوصيت موج

موج ناشي از باد 

موج سونامي

سرعت موج   8 تا 100 كيلومتر در ساعت  800 تا 1000 كيلومتر در ساعت
دوره موج  5 تا 20 ثانيه  10 دقيقه تا 2 ساعت
طول موج   100 تا 200 متر  100 تا 200 كيلومتر


امواج در اقيانوس‌ها به علل مختلفي مانند فعاليت‌هاي زيرآبي، فشار جوي، و كشش جاذبه رخ مي‌دهند، اما شايع‌ترين علت آنها باد است.
باد منبع انرژي موج حاصل است و اندازه سرعت باد به قدرت باد وابسته است. نكته مهمي كه بايد به خاطر داشت اين است كه امواج نشان‌دهنده حركت آب نيستند، بلكه حركت انرژي از طريق آب را نشان مي‌دهند.

تولد سونامي


شايع‌ترين علت سونامي‌ها زلزله‌هاي زيردريايي هستند. براي اينك بدانيم اين زلزله‌ها گونه رخ مي‌دهند، بايد "تكتونيك صفحه‌اي" را بشناسيم.
نظريه تكتونيك صفحه‌اي بين مي كند كه ليتوسفر يا بخش فوقاني كره زمين از چندين صفحه عظيم تشكيل شده است. اين صفحات قاره‌ها و كف درياها را مي‌سازند.
اين صفحات بر روي يك لايه زيرين چسبناك نيمه‌جامد به نام آستنوسفر قرار دارند. يك پاي سيب بريده‌شده را در نظر بگيريد، قشر بيروني كيك ليتوسفر و بخش داخلي داغ پركننده آن آستنوسفر است.
اين صفحات مدواما روي كره زمين با سرعتي در حد 2.5 تا 5 سانتي‌متر در سال در حال حركتند.
اين حركت بيش از همه در طول خطوط گسل( خط برش كيك را در نظر بگيريد) رخ مي‌دهد. حركت اين صفحات باعث بروز زلزله‌ها و آتش‌فشان‌ها مي‌شود كه در كف اقيانوس ها هم ممكن است رخ دهند و دو منشا احتمالي سونامي هستند.
هنگامي كه دو صفحه د ر ناحيه‌اي كه مرز صفحه‌اي ناميده مي‌شود در تلاقي با يكديگر قرار مي ‌گيرند، صفحه سنگين‌تر به زير صفحه سبك‌تر مِي‌‌لغزد. اين پديده را لغزش به پايين(subduction) مي‌نامند. بروز پديده لغزش به پايين زيرآبي اغلب جاگذاري‌هاي فراواني به شكل گودال‌هاي عميق اقيانوسي در كف دريا ايجاد مي‌كند.
در برخي مواردهنگام بروز اين پديده بخشي از كف دريا كه به صفحه سبك‌تر متصل است ممكن است به علت فشار صفحه به زيررونده ناگهان به سمت بالا جابجا شود. نتيجه اين وضعيت بروز زلزله است. كانون زلزله نقطه‌اي درون زمين است كه براي اولين بار شكست در آن رخ مي‌دهد، صخره مي‌شكنند و اولين امواج لرزه‌اي بوجود مي‌آيند.
اپي‌سنتر يا مركز سطحي زلزله نقطه‌اي از سطح درياست كه مستقيما روي كانون زلزله قرار دارد.
هنگامي كه اين قطعه از صفحه به بالا مي‌پرد، ميليون‌ها تن صخره با نيرويي عظيم به بالا فرستاده مي‌شوند، انرژي اين نيرو به آب منتقل مي‌شود.اين انرژي آب را به بالاتر از سطح معمول دريا مي‌راند.به اين ترتيب سونامي زاده مي‌شود.

ديناميك سونامي


هنگامي كه آب به سمت بالا رانده مي‌شود،‌ جاذبه بر روي آن عمل مي‌كند، وانرژي را به طور افقي به موازات سطح آب هدايت مي‌كند. سپس انرژي از ميان اعماق آب از مركز اوليه جنبش به اطراف گسترش مي‌يابد.
نيروي عظيمي كه بوسيله جنبش لرزه‌اي ايجاد مي‌شود سرعت باورنكردني سوناي را ايجاد مي‌كند.
سرعت واقعي سونامي با اندازه‌گيري عمق آب در نقطه‌ايي كه سونامي از آن مي‌گذرد، محاسبه مي‌شود.اين سرعت مساوي ريشه دوم حاصلضرب شتاب جاذبه در ميزان عمق آب است.
توانايي سونامي براي حفظ سرعتش مستقيما نحت تاثير عمق آب قرار دارد.سونامي درآب‌هاي عميق‌تر سريع‌تر حركت مي‌كند و در اب‌هاي كم‌عمق‌تر سرعتش كند مي‌شود.
بنابراين برخلاف امواج معمولي، انرژي راننده سونامي نه روي سطح آب بلكه از ميان آب حركت مي‌كند. ارتفاع سونامي معمولا تا هنگامي كه به كنار ساحل برسد بيش از يك متر نيست و معمولا قابل تشخيص نيست.

برخورد سونامي به ساحل


هنگامي كه سونامي به ساحل مي‌رسد، به شكل آشناي مرگبارش بدل مي‌شود.هنگامي كه سونامي به خشكي مي‌رسد، به آب كم عمق كنار ساحل ضربه مي‌زند.آب كم عمق و خشكي ساحلي باعث متراكم‌شدن انرژي مي‌شود كه آب منتقل مي‌كند.اين امر تغييرشكل سونامي را آغاز مي‌كند.
توپوگرافي كف دريا در اين محل و شكل ساحل بر ظاهر و رفتار سونامي تاثير مي‌گذارد.
همچنانكه سرعت موج كاهش مي‌يابد، ارتفاع آن به طور قابل‌توجهي بالا مي رود- انرژي متراكم‌شده آب را به سمت بالا مي‌راند.
سرعت يك سونامي معمول كه به خشكي نزديك مي شود تا 50 كيلومتر در ساعت كاهش مي‌يابد، و در مقابل ارتفاع آن تا 30 متر بالاي سطح دريا مي‌رسد. با افزايش ارتفاع موج حين اين فرآيند طول موج به شدت كاهش مي‌يايد.( فشرده شدن يك آكاردئون را در نظر بگيريد.)
شاهدي كه در كنار ساحل قرار دارد، بالا و پايين‌رفتن شديد آب را هنگامي كه سونامي قريب‌الوقوع است، مشاهده خواهد كرد.به دنبال آن ناوه واقعي سونامي به ساحل مي‌رسد. سونامي‌ها اغلب به صورت رشته‌هايي طغيان‌هاي قدرتمند و سريع آب و نه به صورت يك موج منفرد غول‌آسا تظاهر مي‌كنند.
البته ممكن است يك اُشترك (Bore) كه يك موج عمودي بزرگ است با جبهه‌اي زيروروكننده ظاهر شود.اُشترك‌ها اغلب با طغيان‌هاي سريع آب دنبال مي‌شوند، كه به خصوص باعث تخريب ساحل مي‌شود. پنج تا 90 دقيقه پس از ضربه اوليه ممكن است امواج ديگري به دنبال آيد- قطار موج سونامي، پس از حركت به صورت رشته‌اي از امواج در فواصلي طولاني، خود را به ساحل مي كوبد.
سونامي به خصوص اگر بدون هشدار قبلي به ساحلي برخورد كند، تلفات بسياري به بار مي‌آورد، و خط ساحلي با خاك يكسان مي‌كند و همه چيز را با خود به دريا مي‌كشاند.
منطقه‌اي كه در معرض بيشترين خطر تخريب قرار دارند، نواحي در حد فاصل 1.6 كيلومتري خط ساحلي، به خاطر طغيان آب و آوار پراكنده‌شده، و با ارتفاع كمتر از 15 متر از سطح دريا به خاطر ارتفاع امواج ضربه‌زننده است.
سونامي حتي مي‌تواند به علت خصوصيات متفاوت بستر دريا و ساحل به پناهگاه‌هاي دور از ساحل هم برسد. براي مثال يك منطقه حفاظت‌شده ساحلي با ورودي باريك يك مسير "شيپوري" ايجاد مي‌كند، كه باعث تشديد قدرت مخرب امواج مي‌شود. يا كانال رودخانه‌اي راه را براي نفوذ بيشتر سونامي به مناطق داخلي‌تر مي‌گشايد.
تا زماني كه يك سونامي به ساحل برخورد نكند، مشكل است نحوه تعامل آن را با خشكي پيش‌بيني كرد.

+ نوشته شده در  ساعت 16:9  توسط الهه عبدالهی  | 

خورشید گرفتگی

خورشیدگرفتگی یا کُسوف (نام قدیمی‌تر خورگیر) وقتی رخ می‌دهد که سایه ماه بر بخشی از زمین بیافتد و در نتیجه از دید قسمت‌هایی از کرهٔ زمین، قرص ماه روی قسمتی از قرص خورشید را بپوشاند. این پدیده هنگامی رخ می‌دهد که زمین و ماه و خورشید به ترتیب در یک خط راست یا تقریباً در یک خط راست قرار بگیرند و این شرایط تنها در زمان ماه نو ممکن است برقرار گردد. گرفتگی کامل خورشید را باید یکی از منظره‌های بسیار زیبا و در عین حال ترسناک طبیعت دانست.

دفعات خورشیدگرفتگی

حدود ۳۰ روز طول می‌کشد تا ماه یک گردش کامل به دور زمین انجام دهد و در هر بار گردش، یک بار ماه نو رخ خواهد داد.

اگر صفحهٔ مداری گردش ماه به دور زمین همان صفحهٔ مداری گردش زمین به دور خورشید می‌بود، در هر ماه یک بار خورشید گرفتگی رخ می‌داد. اما وجود انحراف زاویه‌ای بین این دو صفحه، باعث می‌شود که در بسیاری از ماه‌ها، ماه از بالا یا پایین قرص خورشید بگذرد.

بنا بر این تنها دو یا سه بار در هر سال، ماه در هنگام عبور از فاصلهٔ میان زمین و خورشید به اندازهٔ کافی به خط واصل بین زمین و خورشید نزدیک می‌شود و در این هنگام گرفت خورشید رخ می‌دهد.

انواع خورشید گرفتگی

این نوع از خورشیدگرفتگی، هنگامی رخ می‌دهد که از سطح زمین اندازهٔ ظاهری ماه کوچکتر از اندازهٔ ظاهری خورشید دیده شود. در این وضعیت، در مکان‌هایی از کرهٔ زمین که به خط واصل مرکز خورشید و مرکز کرهٔ ماه خیلی نزدیک هستند، تنها حلقهٔ پرنوری از خورشید دیده می‌شود و درون حلقه (که روی تاریک ماه است) کاملا تاریک دیده می‌شود.(خورشید گرفتگی حلقوی)

خورشید گرفتگی کلی

این نوع از خورشیدگرفتگی، هنگامی رخ می‌دهد که از سطح زمین اندازهٔ ظاهری ماه اندکی بزرگتر از اندازهٔ ظاهری خورشید دیده شود. در این وضعیت، در مکان‌هایی از کرهٔ زمین که به خط واصل مرکز خورشید و مرکز کرهٔ ماه خیلی نزدیک هستند، تمام سطح خورشید توسط روی تاریک ماه پوشانده می‌شود.

در این نوع خورشیدگرفتگی امکان رؤیت جو خورشید وجود دارد که زیبایی این پدیده عمدتا به همین موضوع برمی‌گردد. معمولاً هر ۱٫۵ سال یک بار خورشید گرفتگی کلی روی می‌دهد، اما هر انسان در طول عمرش شاید یک بار شانس تماشای این پدیده را داشته باشد.

خورشیدگرفتگی در طول تاریخ

در طول تاریخ این پدیده همواره مورد توجه اقوام و ملل مختلف بوده‌است. اغلب تمدنهای کهن خورشید گرفتگی را پدیده‌ای شوم می‌پنداشتند و درباره آن اعتقادات خرافی داشتند. چینی‌ها عقیده داشتند که هنگام خورشید گرفتگی اژدهایی خورشید را می‌بلعد. در بسیاری از فرهنگها خورشید گرفتگی بلایی آسمانی پنداشته می‌شده‌است. مردم هند در خلال گرفتگی خود را تا گردن در آب فرو می‌کردند و اعتقاد داشتند که با این کار به خورشید و ماه کمک می‌کنند تا در برابر اژدها از خود دفاع کنند. مردم در زمان‌های قدیم از گرفتگی خورشید می‌ترسیدند. آنها علت گرفتگی را نمی‌دانستند و خیال می‌کردند که ممکن است خورشید برای همیشه ناپدید شود.

عینک مخصوص خورشید گرفتگی

+ نوشته شده در  ساعت 13:33  توسط الهه عبدالهی  | 

لاوازیه

آنتوان لوران لاووازیه (به فرانسوی:‎Antoine-Laurent de Lavoisier ‏) (۱۷۴۳-۱۷۹۴) دانشمند فرانسوی و بنیان‌گذار شیمی نوین بود. وی نخستین کسی بود که ترازو را جهت سنجش و تحقیق در فعل و انفعالات شیمیایی در آزمایشگاه وارد عمل کرد و تجربه و سنجش توأم با نتیجه‌گیری صحیح را پایه و اساس این علم قرار داد.Antoine lavoisier.jpg

 زندگی

در ۲۶ اوت ۱۷۴۳ در پاریس از پدر و مادری ثروتمند و مرفه زاده شد. او زیر نظر استادانی قابل نجوم و گیاه‌شناسی و شیمی و زمین‌شناسی را به خوبی فرا گرفت. پس از اتمام دورهٔ حقوق بار دیگر به علوم گرایید و ۳ سال بعد در آن هنگام که جوانی ۲۵ ساله بود به عضویت فرهنگستان سلطنتی علوم برگزیده شد.

فعالیت‌های علمی

قبل از او دانشمندان شیمی در مورد سوختن، عقیده داشتند که هر جسم سوختنی دارای ماده‌ای است نامرئی به نام «فلوژیستن» و چون جسم مشتعل شود این ماده از آن خارج می‌شود. هر چه جسم بیشتر قابل اشتعال باشد مقدار بیشتری از این ماده در بردارد و شعله همان فلوژیستن است که از جسم متصاعد می‌گردد. به موجب این نظریه قدما معتقد بودند که وقتی جسمی در هوا می‌سوزد سبک‌تر می‌شود زیرا ماده فلوژیستن آن خارج می‌گردد. این نظریه نادرست سراسر قرن ۱۸ را به کلی مسموم ساخته بود و حتی دانشمندان بزرگ نیز بدان اعتقاد داشتند چنانکه پریستلی هنگامی که گاز اکسیژن را برای نخستین بار تهیه نمود آن را «هوای بدون فلوژیستن» نام نهاد.

لاوازیه امکان درک و شناخت عناصر گازی شکل را فراهم کرد. در دوران سلطه نظریه آتش‌زایی (نظریه‌ای که در بالا ذکر شد) وسایل تجربی زیادی فراهم آمده بود که سبب دگرگونی‌های انقلابی در شیمی شدند. بیشترین اعتبار این تحولات مدیون زحمات لاووازیه‌است که درک درستی از اکسیژن را میسر کرد. انگلس نوشت که:

لاووازیه می‌توانست نقطه مقابل و ضد فلوژیستون افسانه‌ای را در اکسیژنی که پریستلی به دست آورده بود بیابد و در نتیجه قادر بود کل نظریه آتش‌زایی را از پا درآورد اما این کار نمی‌توانست نتایج تجربی حاصل از پذیرفتن آتش‌زاها را از بین ببرد. برعکس آن نظریات پا برجا بودند و فقط ترتیب بیانشان وارونه شده بود و از کلمه فلوژیستیک به عباراتی که اکنون در زبان شیمی اعتبار دارند برگردانده شده بود و بنابراین اعتبارشان حفظ شده بود.

راه لاووازیه برای کشف اکسیژن خیلی مستقیم‌تر از راه دیگر هم‌عصرانش بود. در آغاز این دانشمند فرانسوی نیز گرایش به نظریه آتشزایی داشت ولی هر چه بیش‌تر پیش می‌رفت، بیشتر از آن نظریه کناره می‌گرفت. در اول نوامبر سال ۱۷۷۲ شرح تجربیاتش در زمینه احتراق ترکیبات مختلف در هوا را به این ترتیب پایان بخشید که گفت: وزن همه مواد و از جمله فلزات بر اثر احتراق و سوختن افزایش می‌یابد. نظر به اینکه چنین واکنش‌ها نیاز به مقدار زیادی هوا داشتند. لاووازیه نتیجه‌گیری دیگری هم کرد و گفت: هوا مخلوطی از گازهای با خواص گوناگون است که در حین سوختن مواد، قسمتی از آن با ماده سوزنده ترکیب می‌شود. در آغاز لاووازیه این جزء از هوا را مشابه هوای ثابت بلاک تلقی کرد ولی به زودی متوجه شد که آن قسمت از هوا که با مواد در هنگام سوختن ترکیب می‌شود مناسب‌ترین جزء هوا برای تنفس است به این ترتیب لاووازیه رو در روی اکسیژن قرار گرفت ولی از اعلام کشف گاز جدید خودداری کرد چون می‌خواست چند تجربه تکمیلی انجام دهد.

در اکتبر سال ۱۷۷۴ پریستلی کشف خود را به لاووازیه گزارش کرد و این گزارش مفهوم واقعی کشف لاووازیه را برای خودش روشن کرد وی بلافاصله به تجربه با اکسید قرمز جیوه که مناسبترین مولد اکسیژن بود پرداخت. در آوریل ۱۷۷۵ لاووازیه گزارشی تحت عنوان یادداشتی درباره طبیعت ماده‌ای که هنگام سوختن فلزات با آن‌ها ترکیب می‌شود و سبب افزایش وزن تولید شده می‌شود، به آکادمی علوم فرانسه داد.

در واقع این کشف اکسیژن بود. لاووازیه نوشت که این نوع هوا را پریستلی و شیل و خودش تقریباٌ به طور هم‌زمان کشف کرده‌اند. ابتدا وی آن را مناسب‌ترین هوا برای تنفس نامید ولی بعد نامش را هوای زندگی بخش یا توان‌بخش گذاشت.

به این ترتیب ملاحظه می‌شود که لاووازیه با درکی که از طبیعت اکسیژن کرده بود تا چه اندازه بر هم‌زمانانش پیشی گرفت. در مرحله بعدی دانشمند مزبور به این نتیجه رسید که مناسب‌ترین هوا برای تنفس یکی از مواد بنیانی در ساخت اسیدهاست یعنی مهم‌ترین قسمت همه اسیدهاست. بعدها معلوم شد که این اعتقاد اشتباه بوده‌است (وقتی اسیدهای بدون اکسیژن هالوژنه تهیه شدند). ولی در سال ۱۷۷۹ لاووازیه اندیشید که این خاصیت را در نام گاز کشف شده بگنجاند و از آن پس این عنصر را اکسیژن نامید که از کلمه یونانی به معنی «اسیدساز» گرفته شده‌است. انگلس نوشته‌است:

پریستلی و شیل بدون اینکه بدانند دست روی اکسیژن گذاشته‌اند، آن را تهیه کردند و گر چه لاووازیه همان گونه که بعدها اعتراف کرده‌است اکسیژن را هم‌زمان و مستقل از آن دو نفر تهیه نکرده بود، با توجه به این که آن دو نفر نمی‌دانستند چه چیزی را تهیه کرده‌اند لاووزایه را باید کاشف اکسیژن شناخت.

درگذشت

از جمله خطراتی که که جان لاووازیه را به مخاطره انداخت و بیشتر جنبه سیاسی داشت، هنگام انقلاب کبیر فرانسه در سال ۱۷۸۹ یعنی در آن هنگام که انقلابیون زمام امور پاریس را در دست داشتند رخ داد. لاووازیه رساله معروفی درباره اقتصاد سیاسی موسوم به ثروت‌های زیرزمینی فرانسه به رشته تحریر درآورد. این کتاب یکی از مهم‌ترین کتبی است که در مبحث اقتصاد نوشته شده‌است. سرانجام آنتوان لاووازیه در سال ۱۷۹۴ در دادگاه انقلابی به ریاست ژان باتیست کوفن هال به جرم خیانت به ملت همراه چند تن دیگر تسلیم تیغه گیوتین شد، در حالی که ۵۱ سال داشت.

پس از مرگ لاووازیه لاگرانژ گفت: تنها یک لحظه وقت آنان برای بریدن آن سر صرف شد و شاید یک‌صد سال زمان نتواند سر دیگری همانندش بوجود آورد.

+ نوشته شده در  ساعت 13:20  توسط الهه عبدالهی  | 

لیزر

لیزر

اجزای لیزر

یک لیزر شامل سه جزء اصلی میباشد که عبارتند از:

1.محیط فعال

2.کاواک

3.منبع پمپاژ

 محیط فعال

                                                                                                                                                                                                                                                ماده ی فعال به بخشی از لیزر گفته میشود که باعث تولید پرتو لیزرمیشود.   

 گاز ،مایع ، جامد و نیمه هادی میتوانند ماده ی فعال لیزر                                 باشند .                                                      

مواد ی که در محیط فعال استفاده میشوند بنا به ساختار مولکولیشان فقط طول موج خاص یا محدوده ی معینی از  طول موج را تابش میکنند .لازم به ذکر است که کلمه ای که به دنبال "لیزر"می آیدمشخص کننده ی ماده ی فعال لیزر میباشد.مانند لیزر گازکربنیک.

  کاواک :                                                  

کاواک از محفظه ای حاوی ماده ی فعال و دو آینه تشکیل شده است که یکی از این آینه ها تمام بازتابنده ودیگری نیمه باز تابنده است.

نحوه ی قرارگرفتن آینه ها در اطراف محیط فعال،  به طور موازی روبروی یکدیگروعمود بر محور افقی محیط فعال است.

توجه داریم که پرتوی که در طول محور کاواک از محیط لیزر پمپ شده تابش میشود ،

در همان راستا باز می تابد.

فوتون های لیزر در کاواک تحت بازتاب های متعدد قرار میگیرندو با هر بارگذر

از محیط فعال تقویت می شوند.

پس یک آینه ی تمام با زتابنده تقریبا تمام پرتوهایی را که به آن برخورد میکند را به محیط لیزر باز میتاباندولی آینه ی نیم بازتابنده کسری از پرتو را به عنوان خروجی لیزر عبور میدهد. 

  

سوال پیش می آید که نیمه باز تابنده بودن این آینه به چه دلیل است؟در پاسخ میتوان گفت پرتوی خروجی لیزر باید تقویت شود پس باید اشعه چندین بار بازتاب شود.(دلیل بازتابنده بودن)

همچنین پرتو باید به نحوی از محیط بسته ی کاواک خارج شود (دلیل گذرنده بودن)

+ نوشته شده در  ساعت 13:8  توسط الهه عبدالهی  | 

فروصوت

فروصوت (به انگلیسی: ''Infrasound'')، به امواج صوتی گفته می‌شود که دارای فرکانسی کمتر از حد پایین محدودهٔ فرکانسی قابل شنیدن انسان هستند.[۱]

بازه فرکانسی شنوایی انسان حدوداً بین ۲۰ هرتز تا ۲۰ کیلوهرتز است[۱]‎. بنابراین صداهای با فرکانس کمتر از ۲۰ هرتز که انسان آنها را نمی‌شنود، فروصوت نامیده می‌شود.

+ نوشته شده در  ساعت 12:50  توسط الهه عبدالهی  | 

فراصوت

فراصوت (به انگلیسی: Ultrasound)، به امواج صوتی گفته می‌شود که دارای فرکانسی بیشتر از بازه فرکانسی شنوایی انسان هستند.[۱]

بازه فرکانسی شنوایی افراد متفاوت است و با بالا رفتن سن این بازه کاهش می‌یابد، ولی معمولاً بالاترین فرکانس شنوایی انسان حدود ۲۰ و یا ۲۵ کیلوهرتز در نظر گرفته می‌شود. نقطه مقابل این امواج، امواج فروصوت یا (مادون صوت) هستند که دارای فرکانس زیر حد پایین فرکانس شنوایی انسان (حدود ۲۰ هرتز) هستند. اصطلاح فراصوت، نباید با مافوق صوت (به انگلیسی: Supersonic) که برای سرعت حرکت بالاتر از سرعت صوت استفاده می‌شود، اشتباه گرفته شود.

 ‫‫کاربردهای صنعتی

‫آزمون فراصوت یکی از روش‌های آزمون‌های غیر مخرب است. ‫در این روش امواج فراصوت با فرکانس بالا و با دامنه کم به داخل قطعه فرستاده می‌شوند. این امواج پس از برخورد به هر گسستگی بازتابیده می‌شوند. از روی دامنه و زمان بازگشت این امواج می‌توان به مشخصه‌های این گسستگی پی برد. از کاربردهای این روش می‌توان به اندازه‌گیری ضخامت و تشخیص عیوب موجود در قطعات نام برد. ‫یکی از امتیازات مهم این روش توانایی آن در تشخیص عیوب بسیار کوچک به علت فرکانس بالا‫ی این امواج و در نتیجه طول موج بسیار کوچک آنها است.

 ‫‫کاربردهای امنیتی

در سامانه‌های امنیتی اماکن و خودروها از حسگر فراصوت برای تشخیص حرکت اشیاء به وفور استفاده می‌شود. پلیس از این سیستم برای کنترل سرعت خودروها استفاده می‌کند.

رادار

در کشتی ها و زیر در یایی ها از این سیستم برای کنترل عمق دریا و پی بردن به وجود اشیاء داخل آب استفاده می‌شود. از رادار های اولترا سونیک برای پی بردن به وجود اشیا پرنده نیز استفاده می‌گردد.

+ نوشته شده در  ساعت 12:44  توسط الهه عبدالهی  | 

فرکانس موج و انر}ی

فرکانس، ، تعداد نوسانهای میدان در هر ثانیه و برابر است. واحد متداول فرکانس یا هرتز است که برابر یک سیکل در ثانیه است. حاصلضرب فرکانس برحسب سیکل بر ثانیه در طول موج برحسب متر بر سیکل، سرعت انتشار تابش را برحسب متر بر ثانیه بدست می‌دهد.
به این نکته مهم توجه کنیم که فرکانس باریکه‌ای از تابش به وسیله منبع تعیین می‌شود و تغییر ناپذیر باقی می‌ماند. برعکس، سرعت تابش به ترکیب محیطی که از داخل آن عبور می‌کند، بستگی دارد.
در خلأ سرعت انتشار تابش مستقل از طول موج می‌شود و حداکثر مقدار خود را دارد. این سرعت که به آن علامت داده می‌شود، اندازه‌گیری شده و برابر متر بر ثانیه است. قابل ذکر است که سرعت تابش در هوا تنها تفاوت ناچیزی با دارد . (حدود 03/0 % کمتر).
عدد موجی که به صورت معکوس طول موج برحسب سانتیمتر تعریف می‌شود، راه دیگری برای توصیف تابش الکترومغناطیس است. واحد مربوط به ، است.
از آنجا که عدد موجی برعکس طول موج، مستقیماً متناسب با فرکانس و انرژی تابش است، لذا واحد مفیدتری است. بنابراین می‌توان نوشت:
که در اینجا ثابت تناسب به محیط بستگی دارد و برابر معکوس سرعت است.
توان تابش، انرژی باریکه‌ای است که به یک سطح معین در هر ثانیه می‌رسد، در حالیکه شدت ، توان در یک زاویه فضایی است. این کمیتها به مربع دامنه مرتبطند.
در حالیکه نظریه موجی در تفسیر بسیاری از خواص تابش الکترومغناطیسی موفق است. اما الگوی موجی تابش در توجیه پدیده‌های مربوط به جذب و نشر انرژی تابشی با شکست کامل روبرو است. برای درک این فرآیندها، لازم است یک الگوی ذره‌ای فرض کنیم که در آن تابش الکترومغناطیس به صورت جریانی از ذرات یا بسته‌های موج مجزای انرژی در نظر گرفته می‌شود. در سال 1900، ماکس پلانک نظریه کوانتومی، انرژی تابشی را ارائه کرد. پلانک پیشنهاد کرد که انرژی تابشی فقط می‌تواند به صورت مقادیر مجزا و معین، به نام کوانتا، جذب یا منتشر می‌شود.
انرژی هر کوانتوم ، متناسب با فرکانس تابش، است:
که ثابت تناسب،، ثابت پلانک نامیده می‌شود و برابر است.
چون و با هم نسبت مستقیم دارند، لذا تابش پر انرژی، فرکانس بیشتری دارد. فرکانس زیاد به آن معنی است که در یک ثانیه تعداد زیادی موج از یک نقطه می‌گذرد. بنابراین طول موج تابش پرانرژی باید کوتاه باشد. ازسوی دیگر تابش کم انرژی فرکانس کم و طول موج بلند دارد.
در سال 1905 آلبرت انیشتین پیشنهاد کرد که کوانتومهای مطرح شده از سوی پلانک، تکه‌های ناپیوسته انرژیند. این تکه‌های انرژی بعدها فوتون نامیده شدند.
این نگرش دوگانه تابش، به صورت ذره و به صورت موج، متضاد نیستند، بلکه مکمل یکدیگرند.
در واقع وجود این دوگانگی که توسط مکانیک موجی کاملاً به اثبات رسیده است در مورد رفتار جریانهایی از الکترونها یا سایر ذرات بنیادی مانند پروتونها نیز صدق می‌کند.
+ نوشته شده در  ساعت 12:33  توسط الهه عبدالهی  | 

مشخصات موج

دید کلی

وقتی که صحبت از موج به میان می آید. بلافاصله به یاد امواج خروشان دریا می افتیم که به طرف ساحل می‌آیند و خود را به صخره‌ها می‌کوبند. این امواج مقادیر زیادی انرژی را از دور دستهای دریا با خود به ساحل می آورند. امواج پیوسته به طرف ساحل در حرکت هستند، لذا آب فقط در محل خود بالا و پایین ، یا عقب و جلو می‌رود. اما در واقع موج فقط به همین نوع خاص امواج ختم نمی‌شود. بلکه امواج مختلفی را می توان نام برد که در زندگی روزمره خود با آنها مواجه می‌شویم، ولی بی توجه از کنا آنها عبور می‌کنیم. به عنوان نمونه می‌توان به حرکت برگهای درختان که در پاییز آرام آرام به زمین می‌افتند، تکه سنگی که به داخل آب می‌افتد و امواجی را بر سطح آب ایجاد می‌کند، امواج صوتی و هزاران نمونه دیگر اشاره کرد.

فیزیکدانان آشفتگی روی سطح اقیانوسها را موج دوره‌ای (تناوبی) می‌گویند. این آشفتگی یک نقش یکسان را بطور پیوسته تکرار می‌کند. جهان پر از امواج دوره‌ای است، اگر چه بیشتر آنها نامرئی هستند. تمام این امواج آشفتگیهای دوره‌ای هستند که وجود ، اشتراک زیادی باهم دارند. اما غیر از امواج دوره‌ای ، امواج دیگری نیز وجود دارند که فقط برای یک لحظه دوام می‌آورند، این نوع امواج را امواج پالسی می‌گویند. ریگی که به سطح آب می‌افتد. فلاش دوربین عکاسی ، صدای شلیک گلوله از تفنگ از این گونه‌اند.

مشخصات موج

  • دامنه موج: دامنه موج ، یکی از مشخصات هر موج حرکت نوسانی است که برای توصیف ریاضی آن لازم است و آن عبارتست از بیشینه جابجایی جسم نوسان کننده از موضع تعادل آن.

  • دوره تناوب: دوره تناوب هر نوسان مدت زمانی است که طول می‌کشد، تا یک نوسان کامل انجام شود. این مشخصه نیز برای توصیف ریاضی حرکت نوسانی لازم است.

  • فرکانس موج: عکس دوره تناوب را بسامد یا فرکانس می‌گویند. بنابراین واحد آن نیز عکس زمان می‌باشد در اصطلاح علمی هرتز می‌گویند.

تقسیم بندی کلی موج

  • امواج مکانیکی: موجی را که برای انتقال خود نیاز به محیط مادی دارد را موج مکانیکی می‌گویند. به عبارت دیگری می‌توان گفت که این امواج در خلا منتشر نمی‌شوند. انواع مختلف امواج مکانیکی را می‌توان با در نظر گرفتن چگونگی رابطه بین حرکات ذرهه‌ای ماده با راستای انتشار خود امواج از هم تمییز داد. اگر حرکت ذرات ماده حامل موج ، بر راستای انتشار موج عمود باشد. در این صورت موج حاصل را موج عرضی می‌گویند. به عنوان مثال ، هرگاه انتهای یک ریسمان قائم تحت کشش را به عقب و جلو به نوسان در آوریم، یک موج عرضی در آن به راه می‌افتند. این آشفتگی در طول ریسمان پیش می‌رود ولی ارتعاش ذره‌های ریسمان بر راستای انتشار آشفتگی عمود است.

    از طرف دیگر هرگاه جابجایی ذرههای حامل موج مکانیکی در راستای انتشار انجام بگیرد یک موج طولی خواهیم داشت. به عنوان مثال هرگاه انتهای یک فنر قائم کشیده شده را به بالا و پایین به نوسان در آوریم، یک موج طولی در فنر به راه می‌افتد و حلقه‌های فنر در راستایی که این آشفتگی در طول فنر طی می‌کند، به بالا و پایین ارتعاش خواهند کرد. امواج صوتی از جمله امواح طولی هستند. البته امواج دیگری نیز وجود دارند که نه بطور کامل طولی و نه بطور کامل عرضی هستند. به عنوان مثال امواج روی سطح آب از این گونه‌اند.

  • امواج غیر مکانیکی: این امواج برای انتشار خود به محیط مادی نیاز ندارند و در خلا نیز منتشر می‌شوند. از جمله این امواج می‌توان به امواج الکترومغناطیسی ، امواج رادیو و تلویزیون ، امواج فرابنفش ، امواج نوری ، امواج ماکروویو اشاره کرد.

  • موج مادی: در مکانیک کوانتومی به هر ذره مادی یک موج نسبت می‌دهند. به عبارت دیگر برای هر ذره ماده دو گونه طبیعت در نظر گرفته می‌شود. طبیعت موجی و طبیعت ذره‌ای. این دو حالت هیچ وقت بطور همزمان در نظر گرفته نمی‌شود. یعنی امکان ندارد در یک پدیده هم حالت موجی و هم حالت ذره‌ای در مورد یک ذره در نظر گرفته شود.

  • امواج را معمولا بر اساس جبهه موج نیز می‌توان به دو گروه امواج تخت و امواج کروی تقسیم کرد. اگر آشفتگیها فقط در یک راستا منتشر شوند، امواج را امواج تخت می‌گویند. در هر لحظه معین ، وضعیت در تمام نقاط یک صفحه عمود بر راستای انتشار ، یکسان است. جبهه‌های موج به شکل تخت و پرتوها به صورت خطوط راست و موازی هستند. اما اگر آشفتگی از یک چشمه موج در تمام جهات بطرف خارج منتشر شود، در اینصورت جبهه موج شکل کروی دارند و پرتوها خطهای شعاعی هستند. در چنین حالت موج را موج کروی گویند. البته شکلهای دیگری نیز برای جبهه موج می‌توان در نظر گرفت که حالت استوانه‌ای از این جمله می‌باشد.
+ نوشته شده در  ساعت 12:27  توسط الهه عبدالهی  | 

بسامد

بَسامَد یا فِرکانس یا تَواتُر به اندازه‌گیری تعداد بارهایی می‌گویند که یک رویداد تکرارشونده در یک واحد زمانی اتفاق می‌افتد. برای محاسبه بسامد باید یک بازه زمانی را مشخص کرده، تعداد رخ دادن یک رویداد را در آن بازه زمانی شمرده و سپس این شماره را بر مدت آن بازه زمانی بخش کرد.. راه دیگر محاسبه بسامد، اندازه‌گیری زمان میان دو رویداد پیاپی (تناوب) و سپس اندازه‌گیری بسامد به عنوان وارونه این زمان است: رابطه بسامد به این گونه‌است:

در این فرمول T همان تناوب است.

فرکانس اندازه گیری تعداد تکرار اتفاقی در واحد زمان است. برای محاسبه فرکانس بر روی یک بازه زمانی ثابت، تعداد دفعات وقوع یک حادثه را در آن بازه می شماریم و سپس این تعداد را بر طول بازه زمانی تقسیم می کنیم. پس از فیزیک دان آلمانی هاینریش رودولف هرتز، در سیستم واحدهای SI فرکانس با هرتز(Hz) اندازه گیری می‌شود. یک هرتز به این معنی است که یک واقعه یک بار بر ثانیه رخ می‌دهد.

واحدهای دیگری که برای اندازه گیری فرکانس بکار می‌روند به این شرح هستند: سیکل بر ثانیه، دور بر دقیقه (rpm). سرعت قلب توسط واحد ضربان بر دقیقه اندازه گیری می‌شود. یک روش جایگزین برای محاسبه فرکانس، اندازه گیری زمان بین دو رخداد متوالی حادثه‌ای است (دوره تناوب) و سپس محاسبه فرکانس به صورت عددی متقابل این زمان مانند زیر:

که در آن T دوره تناوب است.


فرکانس امواج در اندازه گیری فرکانس صدا، امواج الکترومغناطیسی (مانند امواج رادیویی یا نور )، سیگنال های الکتریکی یا دیگر امواج، فرکانس بر حسب هرتز، تعداد سیکل های شکل موج تکراری است. اگر موج یک صدا باشد، فرکانس آن چیزی است که زیر و بمی این موج را مشخص می‌کند.

فرکانس رابطه معکوسی با مفهوم طول موج دارد. فرکانس f برابر است با سرعت v یک موج تقسیم بر طول موج &lambdaاست که:

در موارد خاص که امواج الکترومغناطیسی از خلا عبور می‌کنند، v=c که در آن c برابر سرعت نور در خلا است و این عبارت به صورت زیر در می‌آید:


فرکانس های آماری در علم آمار فرکانس یک واقعه برابر است با تعداد دفعات رخ دادن یک حادثه در آزمایش یا مطالعه‌ای که صورت می‌گیرد است. فرکانس ها معمولاً به صورت گرافیکی در نمودار هیستوگرام نمایش داده می‌شوند.
مثال ها • فرکانس استاندارد شدت تون A بالای C میانی امروزه بر روی 440هرتز تنظیم شده است که 440 سیکل در ثانیه (یا کمی بیشتر) است و به عنوان شدت ساز آواز شناخته می‌شود و یک ارکستر بر روی این شدت تنظیم می‌شود. • یک کودک می‌تواند تون هایی با نوساناتی تا تقریبا 20،000 هرتز را بشنود. بزرگسالان از شنیدن چنین فرکانس های بالایی محروم هستند. • در اروپا فرکانس جریان متناوب 50 هرتز است (نزدیک تون G) با ولتاژ نامی 230 ولت. • در آمریکا فرکانس جریان متناوب 60 هرتز است (نزدیک تون زیر B) با ولتاژ نامی 117 ولت. • از میزان تون خالص زمزمه می‌توان فهمید که آیا صدای ضبط شده‌ای برای مثال در اروپا ساخته شده است یا نه. در اروپا صدای زمزمه یک سوم آمریکاست. یک تحلیل گر می‌تواند هارمونیک های دوم یا سوم و به سختی هارمونیک اصلی فرکانس اصلی را در هنگام ضبط بیابد کاری از دانیال امیری 18/10/1387

مثالی از یک تابع دورهای با بسامد رو به افزایش
+ نوشته شده در  ساعت 12:15  توسط الهه عبدالهی  | 

عدسی واگرا

عدسی واگرا(مقعر) گونه‌ای عدسی است که پرتوهای تابیده شده به رویهٔ خود را در همان سمت در نقطه‌ای به نام نقطه کانونی بازتاب داده و سپس در سمت دیگر عدسی، آنها را از هم می‌پراکند و پدیده واگرایی نور روی می‌دهد.

دو لبه بالایی و پایینی عدسی واگرا(مقعر)، پهن تر و میانهٔ آن باریک‌تر است. عدسی مقعر وارونهٔ عدسی محدب کار می‌کند.

+ نوشته شده در  ساعت 12:13  توسط الهه عبدالهی  | 

عدسی همگرا

عدسی همگرا(محدب) گونه‌ای از عدسی است که پرتوهای تابیده شده به رویهٔ خود را در سمت دیگر خود در نقطه‌ای به نام نقطه کانونی متمرکز نموده و پدیده همگرایی نور را باعث می‌شود.

دو لبهٔ بالایی و پایینی این عدسی‌ها نازک، و میانهٔ آنها پهن‌تر است. عدسی واگرا وارونهٔ عدسی محدب کار می‌کند.

+ نوشته شده در  ساعت 12:6  توسط الهه عبدالهی  | 

موج ایستاده در وضعیت ساکن

نقاط قرمز نمایانگر گره‌های موج هستند. موج ایستاده که با عنوان موج ساکن نیز شناخته می‌شود موجی است که در وضعیت ثابت باقی می‌ماند. این پدیده زمانی اتفاق می‌افتد که وسیله‌ای در مسیری خلاف جهت موج در حرکت باشد و یا این موج می‌تواند در نتیجه تداخل دو موج از دو سوی متفاوت ایجاد شود. مجموع دو موج منتشر شده از سوی مقابل هم (با دامنه و بسامد یکسان) یک موج ایستاده را به وجود می‌آورد. به طور عادی، موج ایستاده زمانی تولید می‌شود که انتشار موج دورتر از مانع باشد. بنابراین، علت انعکاس موج وجود یک موج مخالف است. به عنوان مثال، زمانی که تار ویولن جابه جا می‌شود امواج طولی منتشر می‌شوند تا جایی که تار در جایش محکم قرار گیرد. بالاتر از جایی که موج بر می‌گردد در خرک و مهره دو موج در فاز مخالف هم هستند و یکدیگر را دفع می‌کنند در نتیجه یک گره تولید می‌شود. در وسط راه، بین دو گره یک شکم تولید می‌شود جایی که دو موج از سوی مقابل هم منتشر می‌شوند موج‌ها روی هم افزایش می‌یابند و عضو بیشینه می‌شوند و به طور معمول انرژی برای انتشار موج نمی‌ماند.

از نگاه دیگر:

لرزش طبیعی اکوسیتیک، تشدید کننده هلم هولتز و دریچه لوله صوتی.

+ نوشته شده در  ساعت 21:9  توسط الهه عبدالهی  | 

تعاریف و ویژگی های امواج

تعاریف

توافق بر روی یک تعریف واحد برای واژه موج چیزی است که امکان ندارد. یک ارتعاش یا لرزش (ویبراسیون) را می‌توان به صورت یک حرکت به عقب و جلو پیرامون نقطهٔ m در اطراف یک مقدار مرجع تعریف نمود. با وجود این، تعریف مشخصات کافی برای موج که باعث کیفیت بخشیدن به آن می‌شود موضوعی قابل انعطاف است. این اصطلاح اغلب به طور ذاتی به صورت انتقال نوسانات در فضا مطرح می‌شود که با حرکت شی که فضا را پر کرده یا اشغال نموده در ارتباط نیست. در یک موج انرژی یک ارتعاش عبارتست ازانرژی شی که دارد از منبع به فرم یک اغتشاش و نوسان در داخل محیطی که آن را احاطه کرده یا در پیرامون آن است دور می‌شود (هال 1980). با وجود این، این حرکت در مورد یک موج ساکن و ایستاده، مسئله برانگیز است. برای مثال، یک موج روی یک طناب یا نخ که انرژی در آن به طور مساوی در هر دو جهت منتشر می‌شود یا برای امواج الکترومغناطیسی یا امواج نوری در خلا، جاییکه مفهوم محیط واسطه‌ای دیگر قابل کاربرد نیست.

به خاطر چنین دلایلی نظریهٔ موج بیان کننده یک شاخه خاص از فیزیک است، که به خواص موج مستقل از آنکه منشا فیزیکی آن چه چیزی باشد وابسته‌است (استراوسکی و پتاپو،1999). این خاصیت منحصر بفرد که با مستقل بودن از منشا فیزیکی و با تکیه بسیار روی منشا در موقعی که یک مورد خاص از یک فرآیند موجی را در نظر می‌گیریم همراه می‌گردد.

مثال: آکوستیک از اوپتیک متمایز می‌گردد. به این صورت که امواج صوتی دارای منشا مکانیکی، بیشتر از امواج الکترومغناطیسی در موقع انتقال انرژی لرزشی یا ارتعاشی به انرژی مکانیکی تبدیل می‌شوند. مفاهیمی از قبیل جرم، گشتاور، اینرسی، یا خاصیت کشسانی (ارتجاعی) موقع شرح دادن آکوستیک بسیار مهم هستند. (برخلاف اوپتیک هنگام بررسی فرآیندهای موجی). این تفاوت در منشا باعث ایجاد مشخصات موجی خاص متفاوت از محیطی که با آن سر و کار داریم می‌شود . (به عنوان مثال، در موارد مربوط به هوا: فشار تابش موج‌های تلاطمی و... . در موارد جامد(اجسام صلب): امواج نور، تجزیه نور و ...) خواص دیگر،اگر چه آنها هم معمولاً از طریق منشا مشخص می‌شوند، ممکن است به تمام امواج تعمیم داده شود. به عنوان مثال،با توجه به آنهایی که بر اساس منشا مکانیکی پایه گذاری شده اندمی توان اغتشاشاتی در فضابرای امواج آکوستیک بر حسب زمان انجام داد اگر وفقط اگر وسیله مورد بحث بسیار سخت و یا بسیار نرم و انعطاف پذیر نباشد . اگر تمام اجزای تشکیل دهنده وسیله به صورت محکم به یکدیگر متصل شده باشند، تمام اجزای آن به شکل یک جسم واحد و بدون هیچ گونه تاخیری در انتقال نوسان، به ارتعاش در می‌آیند. که در این صورت هیچ حرکت موجی نخواهیم داشت. از سوی دیگر، اگر تمامی اجزا مستقل از یکدیگر بودند، هیچ انتقال ارتعاشی وجود نداشت. عبارات مذکور در بالا با فرض آنکه موج به هیچ منشا نیاز نداشته باشد بی معنی خواهد بود،اگر چه آنهاویژگی که از خود بروز می‌دهندمستقل از منشا آنها باشد: در طول یک موج، فاز یک ارتعاش (مکان و موقعیتی که در داخل سیکل نوسان اشغال کرده ) برای نقاط مجاور متفاوت می‌با شد و علت آن نیز این است که نوسان در زمان‌های متمایز به این نقاط می‌رسد. به صورت مشابه، پردازش فرآیند‌های موج که از مطالعه درباره پدیده‌های موجی با سرچشمه‌هایی متفاوت با سر چشمه امواج صوتی حاصل می‌شود می‌تواند برای فهم هر چه بیشتر پدیده‌های صوتی بسیار با اهمیت باشد. یک مثال مناسب از این نمونه، قاعده تداخل یانگ می‌باشد ( یانگ،1802 ) این اصل برای اولین بار در تحقیقات یانگ پیرامون نور مطرح شد و هنوز نیز می‌تواند مطابق تعدادی از مفاهیم خاص دیگر ( برای مثال ،پخش شدن صوت توسط صدا ) موضوعی پژوهشی در مطالعه صوت باشد.

[ویرایش] ویژگی‌ها

مقالهٔ اصلی: صفات

امواج متناوب توسط فاکتورهای اوج (بالاترین نقاط در امواج) و پایین ترین نقاط توصیف می‌شوند و البته ممکن است گاهی بر اساس طولی یا عرضی طبقه بندی گردند. امواج عرضی به امواجی اطلاق می‌شود که دارای ارتعاش‌هایی عمود بر جهت و انتشار موج باشند. مانند امواج طناب و امواج الکترومغناطیسی. امواج طولی دسته‌ای از امواج هستندکه در جریان انتشار موج دارای نوسانات موازی هستند مانند بیشتر امواج صوتی. زمانی یک شی بر روی موج یک آبگیر به بالا و پایین برود، حرکت بر روی یک مسیر دوار را تجربه می‌کند زیرا این امواج، امواج عرضی یا سینوسی نمی‌با شند.

A=در آب‌های عمیق

B=در آب‌های کم عمق

1=عبور موج

2=اوج

3=افت

ریز موج‌ها روی سطح برکه در حقیقت ترکیب طولی و عرضی امواج هستند. بنابراین نقاط روی سطح، مسیر دایره‌ای را دنبال می‌کنند ونقاطی که روی سطح قرار می‌گیرنداز این مسیر دایره‌ای تبعیت می‌کنند.تمام امواج می‌توانند موارد زیر را تجربه کنند:

موج مستقیم از طریق برخورد با سطح منعکس کننده تغییر می‌یابند = انعکاس

موج مستقیم از طریق مداخله یک شی جدید تغییر می‌یا بند = انعکاس

خم شدن امواج مانند تاثیر متقابل آنها در برابر موانعی است که در مسیرشان وجود دارد = پراش بیشترین شناخت طول موج روی حالت پرش شی است.

موقعیت دو موج که با هم برخورد می‌کنند =تداخل

موجی که با بسامد شکسته می‌شود = انتشار

حرکات موج نوری در مسیر مستقیم – خطوط انتشار

یک موج اگر بتواند فقط در مسیر مستقیم نوسان کند دوگانگی می‌یابد. دوگانگی عرضی موج حاکی از نوسان مستقیم آن است و عمود برجهت حرکت است. امواج طولی مانند امواج صوتی دوگانگی بروز نمی‌دهند زیرا این امواج نوسان مستقیم در طول حرکت دارند و با فیلتر پولازیزه گر پولاریزه می‌شوند.

مثال: امواج سطح اقیانوس که با صخره‌ها برخورد می‌کنند. امواج سطح اقیانوس که پرتلاطم هستند در میان آب منتشر می‌شوند. امواج رادیو یی، ریز موج‌ها، مادون قرمز، امواج مرئی، فرابنفش، پرتو x و پرتو گاما از پرتو افکنی پرتوهای الکترومغناطیسی ساخته شده‌اند. در این شرایط انتشار بدون وجود محیط در میان خلأ ممکن است. این امواج الکترومغناطیس در 299 و 792 و 458 متر بر ثانیه در خلأ حرکت می‌کنند.

+ نوشته شده در  ساعت 21:8  توسط الهه عبدالهی  | 

موج الکترو مغناطیسی

[ویرایش] موج الکترومغناطیس

+ نوشته شده در  ساعت 21:3  توسط الهه عبدالهی  | 

تصاویری از امواج

 600 محقق بین المللی به سرپرستی بنیاد علوم ملی آمریکا پروژه ای به نام "لیگو" (رصد امواج گرانشی تداخل سنج لیزری) را اجرا کرده اند که نشان می دهد نشانگرهای تداخل سنجی امواج گرانشی می توانند همانند ابزاری برای کنترل نسبیت عمومی و پدیده های فیزیک نجوم مورد استفاده قرار گیرند و به دستگاههایی حساس برای آزمایش اثرات مکانیک کوانتومی ماکروسکوپی تبدیل شوند.

انتظار می رود که "لیگو" بتواند به طور مستقیم پرتوهای گرانشی ساخته شده از پدیده هایی که در فضاهای دور کیهانی رخ می دهد از برخورد میان ستاره های نوترونی و سیاه چاله ها تا انفجار ابرنواخترها را رصد کند.

نتایج آزمایش این نشانگرهای امواج گرانشی که در مجله علمی New Journal of Physics منتشر شده اند نشان می دهد که برای بررسی و کنترل تغییر مکان نسبی آینه های تداخل سنج که هریک از آنها در فاصله چهار کیلومتری از دیگری قرار گرفته اند از نوارهای نور لیزر استفاده می شود. تداخل سنجهای به کار رفته در "لیگو" می توانند تغییر مکانهای کمتر از یک هزارم ابعاد یک پروتون را ثبت کنند. این حساسیت بالا نشان می دهد که اثر امواج گرانشی پیش بینی شده بسیار کوچک هستند.

در باندهای مختلف بسامد، حساسیت "لیگو" به صدایی که از ماهیت کوانتومی نور لیزر مشتق شده و به صدای گرمایی خود آینه ها  محدود می شود. رصد رفتار مکانیک کوانتومی "لیگو" می تواند صدای گرمایی را کاهش دهد و دما را به یک میلیونیوم بالاتر از صفر مطلق (صفر کلوین) برساند.

+ نوشته شده در  ساعت 21:1  توسط الهه عبدالهی  | 

امواج

به هر آشفتگی در محیط که در فضا یا فضازمان منتشر می‌شود و اغلب حامل انرژی است موج می‌گویند. اگر این آشفتگی در میدان‌های الکترومغناطیسی باشد، آن را موج الکترومغناطیسی می‌نامند. در امواج الکترومغناطیسی میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی به طور عمود بر یکدیگر نوسان می‌کنند و با سرعت نور انتشار پیدا می‌کنند. نور و امواج رادیویی از این نوع هستند.

امواج مکانیکی امواجی ساده‌تر هستند، که مشهورترین آنها امواج صوت، امواج زلزله و امواج آب است.

موج‌ها به دو دسته امواج طولی و امواج عرضی تقسیم می‌شوند. در امواج طولی، سرعت انتشار موج موازی با حرکت نوسانی آن است، در حالی که، در امواج عرضی این سرعت عمود بر آن است. امواج الکترو مغناطیسی از نوع امواج عرضی هستند.

 

+ نوشته شده در  ساعت 20:57  توسط الهه عبدالهی  | 

صوت

یک موج مکانیکی که در میان هوا، مایعات و جامدات منتشر می‌شود. موج ترافیک (یعنی انتشار متفاوت و متراکم وسایل نقلیه و ...) که می‌تواند به عنوان مدلی از امواج سینماتیک باشد. مانند اولین طرح آقای .J.Mلایت هیل. امواج لرزه‌ای در زمین سه نوع هستند که L, P, S نامیده می‌شوند. امواج گرانشی که عبارتند از نوسانات و بالا و پایین شدن در انحنای زمان -فضا که به وسیله اصل عمومی نسبیت پیش بینی شده‌است .این امواج چند بعدی هستند و به طور تجربی مشاهده می‌شوند.

امواج ساکن: در گردش سیالات اتفاق می‌افتند و از طریق تأثیر کرولیز ذخیره می‌شوند.

+ نوشته شده در  ساعت 20:47  توسط الهه عبدالهی  |